Γιώργος Λάππας

Λάππας Γιώργος

Γεννήθηκε στο Κάιρο το 1950 και πέθανε στην Αθήνα το 2016. Σπούδασε Κλινική Ψυχολογία στο Reed College Portland Oregon (1969-1973) και εργάστηκε εθελοντικά σε ψυχιατρεία. Το 1974 με υποτροφία του Ιδρύματος Watson ερεύνησε τη γλυπτική των ινδικών ναών. Παρακολούθησε μαθήματα αρχιτεκτονικής στο Architectural School of Architecture του Λονδίνου και στη συνέχεια μπήκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών όπου σπούδασε γλυπτική με καθηγητές τον Γιάννη Παππά και τον Γιώργο Νικολαΐδη (1976-1981). Συνέχισε τις σπουδές του στην École nationale supérieure des Beaux-Arts του Παρισιού με υποτροφία του γαλλικού κράτους. Εργάστηκε στην Γαλλία και την Αγγλία ως το 1986. Το 1991 πήρε υποτροφία του ιδρύματος Cartier στο Παρίσι. Από το 1995 και έπειτα ταξιδεύε και εργαζόταν στην Αγγλία, στις Η.Π.Α. και στην Ιαπωνία. Το 1992 εξελέγη Καθηγητής στην έδρα της Γλυπτικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Έργα του βρίσκονται σε πολλές σημαντικές ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές εντός και εκτός Ελλάδος.

'Εργα

Ατομικές εκθέσεις

2018

Εγκιβωτισμός – Mappemonde – Το μυστικό βιβλίο Γκαλερί Citronne Αθήνα (επιμέλεια: Αφροδίτη Λίτη, Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, Γιώργος Τζιρτζιλάκης)

2017

Φιγούρες και σακίδιο με αυτιά Γκαλερί Citronne Πόρος (επιμέλεια: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη)

2016

Happy Birthday Μουσείο Μπενάκη – Κεντρικό Κτήριο (Μουσείο Ελληνικού Πολιτισμού) Αθήνα (επιμέλεια: Αφροδίτη Λίτη, Δάκης Ιωάννου, Πολύνα Κοσμαδάκη, Γιώργος Τζιρτζιλάκης)

2013

Ντοκουμέντα και γλυπτικά τοπία Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη

2008

Αρχαία Νομίσματα στη Συλλογή της Alpha Bank: Σύγχρονη Έμπνευση στη Γλυπτική του Γιώργου Λάππα Κεντρικό Κτήριο της Alpha Bank (Ισόγειο) Αθήνα (επιμέλεια: Δήμητρα Τσαγκάρη, Ειρήνη Οράτη)

2007

Xippas Gallery Παρίσι

2005

Χώρος Τέχνης 8 Ρέθυμνο (επιμέλεια: Μαρία Μαραγκού)

2004

Γλυπτά Diaspro Art Gallery Λευκωσία

2001

Bernier / Eliades Gallery Αθήνα

1998

Haruspex, Elbo and Mr. Sphinx Lehman-Maupin Gallery Νέα Υόρκη

1997

Φωτεινά Έργα Galleria Gentili Φλωρεντία

1997

Άνθρωπος και παρουσία φαντασμάτων Galerie Tanit Μόναχο

1997

Γκαλερί Jean Bernier (Bernier / Eliades Gallery) Αθήνα

1996

Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (Γενί Τζαμί), Αποθήκη 1 Θεσσαλονίκη (επιμέλεια: Λέλα Τσεβεκίδου)

1996

Γκαλερί Jean Bernier (Bernier / Eliades Gallery) Αθήνα

1993

Η στάση του Καλλιτέχνη Γκαλερί Jean Bernier (Bernier / Eliades Gallery) Αθήνα

1992

Νέοι Αστοί Galerie Albert Baronian Βρυξέλλες

1992

Γλυπτά Galerie Tanit Μόναχο

1990

Ζαριές Γκαλερί Jean Bernier (Bernier / Eliades Gallery) Αθήνα

1990

Dice Works The Tramway Γλασκώβη

1987

Ένας κόσμος Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

1985

Ζωγραφιές του Γιώργου Λάππα Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

1983

Ένας Άβακας Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

1981

Γλυπτική και Σχέδια Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

Κείμενο

Γιώργος Λάππας: Φιγούρες και σακίδιο με αυτιά

Η ανατροπή των ορίων

Η post mortem ατομική έκθεση του Γιώργου Λάππα παρουσιάζει τριάντα ένα έργα, γλυπτά, μελέτες και σχέδια, τα οποία καλύπτουν την περίοδο 1978-2015. Τα έργα αυτά συγκροτούν μια ενότητα η οποία επικεντρώνεται κατ’ αρχήν στην ανθρώπινη φιγούρα, θεματική πρωταρχική στο σύνολο της δημιουργίας του. Η ενότητα διακόπτεται ή και διανθίζεται από στοιχεία φαινομενικά εξωγενή, τα οποία όμως σηματοδοτούν μια χαρακτηριστική λειτουργική ιδιαιτερότητα του καλλιτέχνη: ο Γιώργος Λάππας έχει αφετηρία και ιδιοσυγκρασία οδοιπόρου, ταξιδευτή, περιηγητή. Η πορεία του δεν γνωρίζει όρια, γεωγραφικά, χρονικά, πολιτισμικά ή εθνικά· με τον ίδιο τρόπο, οι απορρέουσες καλλιτεχνικές δημιουργίες του υπερβαίνουν την αισθητή πραγματικότητα. Σήμα κατατεθέν της αναζήτησης αυτής ανά τα πέρατα του κόσμου, γνωστού ή νοητού, είναι το εμβληματικό «σακίδιο με αυτιά» – ώστε, ως απαραίτητο εξάρτημα του περιπατητή, να αντιλαμβάνεται και τον ελάχιστο ήχο του ανθρώπινου σύμπαντος.

Φιγούρες, σε μεγάλο και μικρό μέγεθος, από μπρούντζο, αλουμίνιο, ύφασμα, πλαστικό, ηλεκτρικές λυχνίες, απαρτίζουν τον γλυπτικό κόσμο του Γιώργου Λάππα. Τις πλαισιώνει ο εκθεσιακός χώρος, ως τμήμα ενός τοπικού παραδοσιακού σπιτιού. Εκεί ο «Καλλιτέχνης με τις Σκέψεις του» συνομιλεί με σαμάνους, ισορροπιστές, ταχυδακτυλουργούς, θεότητες. Οι φιγούρες αυτές «κινούνται» ή στέκουν στα άκρα της πραγματικότητας, αγνοώντας τους νόμους της φυσικής και της ισορροπίας. Το φυσικό σώμα καταργείται, η σκέψη, η μνήμη και η αφήγηση λειτουργούν με εσωτερική λογική, χωρίς αντιληπτή συνέπεια. Αναπάντεχα υλικά δημιουργούν μια αίσθηση παράδοξου, uncanny, η οποία ανακαλεί υποσυνείδητες ονειρικές συνδέσεις, δυσανάγνωστους συνειρμούς. Ο διάλογος ανάμεσα στον Αιγυπτιώτη Σόλωνα που αναπαύεται στις όχθες του Νείλου και στις φιγούρες-συνταξιδιώτες του, απρόβλεπτος για τον θεατή, στηρίζεται σε θεματικές αναφορές οι οποίες ανάγονται στις πολλαπλές αναγνωρίσιμες αφετηρίες του καλλιτέχνη.

Ανατολή και Δύση λειτουργούν καλλιτεχνικά με διακριτούς χαρακτήρες, αλλά και σε μια πρωτότυπη αρχέτυπη σύνθεση. Τα γλυπτά παραπέμπουν υπαινικτικά στην Αίγυπτο και στα ιερογλυφικά, στην Ινδία και στους ναούς των Βραχμάνων, προβάλλουν το παράδοξο και υπαινίσσονται τη μαγεία – ως ενδείξεις, ίσως, μιας νοσταλγίας για ένα «μεταφυσικό» παρελθόν εν λειτουργία στις χώρες της Ανατολής. Η Δύση, αντιθέτως, επιβάλλει μια ορθολογική καταδυνάστευση η οποία στον καλλιτέχνη προκαλεί ένα «πένθος χώρου». Μοναδικό αντίδοτο σε αυτό είναι το έργο Τέχνης, ο μόνος τρόπος να γεφυρώσει τις αντιθέσεις, να οικειοποιηθεί το μη γνώριμο – δηλαδή, να περατωθεί «ο ξένος κόσμος». Οι σαμάνοι και οι ταχυδακτυλουργοί, οι ισορροπιστές-ακροβάτες, αλλά και οι μονόποδες και οι επικρεμάμενοι κηπουροί αφηγούνται παραστατικά την αέναη επιθυμία του ανθρώπου να υπερβεί τα εκάστοτε όρια – είτε πρόκειται για τον φυσικό κόσμο που τον περιβάλλει είτε για την πεπερασμένη νόηση και γνώση. Στην ίδια υπερβατική αντίληψη, ένα κάθισμα ή ένας αστέρας μπορούν να ισορροπούν πάνω στο κεφάλι μιας φιγούρας, επεκτείνοντας τα όρια και τις αντοχές του σώματος και επανερμηνεύοντας ελεύθερα την ορατή συμβίωση ανθρώπου και αντικειμένου.

Η έκθεση αυτή επιχειρεί να δώσει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα από τη σύνθετη προσωπικότητα και τη μακρά και επώδυνη αναζήτηση του Γιώργου Λάππα· ενός καλλιτέχνη ο οποίος «πολλὰ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω» (Οδύσσεια α.3). Την εμπειρία αυτή έχει αποκομίσει και μεταδώσει με γνώση και φρόνηση σε όλη την καλλιτεχνική του πορεία.

 

Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη 
Δρ της Ιστορίας της Τέχνης – Διευθύντρια της Γκαλερί Citronne
* Από τον κατάλογο της έκθεσης του Γιώργου Λάππα «Φιγούρες και σακίδιο με αυτιά», Γκαλερί Citronne, Πόρος, 2017.