Γιώργος Λαζόγκας

Λαζόγκας Γιώργος
© Αρχείο Ινστιτούτου Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης

Γεννήθηκε στη Λάρισα το 1945. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1963-1970), αλλά τελικά αφοσιώθηκε στη ζωγραφική. Το 1970 βραβεύτηκε στον διαγωνισμό νέων ζωγράφων του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης και το 1972 κέρδισε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό νέων ζωγράφων της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης. Το 1976 έφυγε με υποτροφία του γαλλικού κράτους για σπουδές ζωγραφικής στο Παρίσι. Εκεί γνώρισε τον Αλέξανδρο Ιόλα και εξοικειώθηκε με τα σύγχρονα καλλιτεχνικά ρεύματα. Δίδαξε στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Α.Π.Θ. (1982-1999) και το 2008 εξελέγη καθηγητής στην Α.Σ.Κ.Τ., όπου δίδαξε έως το 2012. Το 2008 δημιούργησε μια μόνιμη εικαστική εγκατάσταση για τον σταθμό «Ελαιώνας» του Μετρό της Αθήνας. Έργα του ανήκουν σε πολλές σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές εντός και εκτός Ελλάδος. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

'Εργα

Ατομικές εκθέσεις

2018

Το Τυχαίο ως Μέθοδος Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Αθήνα

2016

Η δική μου Εφταλού, 35 χρόνια πριν Δημοτική Πινακοθήκη Μήθυμνας Λέσβος

2015

Ζωγραφική – Σχέδιο 1983-1993. Συλλογή Χρίστου Χριστοφή Φωκίωνος Νέγρη 16 Αθήνα

2015

Κώδικες – Ολόκαυστον Poems & Crimes Art Bar (Εκδόσεις Γαβριηλίδης) Αθήνα

2013

Μαγικές Εικόνες Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

2012

Errata Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

2009

Σειρήνες Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα Λάρισα

2009

Réalité, Res, Rien Γκαλερί Ζουμπουλάκη Αθήνα

2006

Α4 Περιοδεύουσα έκθεση Μουσείο Μπενάκη – Κτήριο οδού Πειραιώς (Πειραιώς 138), Αθήνα / Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης), Θεσσαλονίκη

2004

Τεχνητή Αναπνοή Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

2004

Τεχνητή Αναπνοή Studio Β.Δ. Σήμα Αθήνα

2003

Ναυτία του Χρόνου και οι Χελώνες του Κεραμεικού Studio Β.Δ. Σήμα Αθήνα (επιμέλεια: Θανάσης Μουτσόπουλος)

2003

Τεχνητή Αναπνοή Studio Β.Δ. Σήμα Αθήνα

2001

Πορνοσκόπιο Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

1999

Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

1997

Τυφλή ζωγραφική Μύλος Θεσσαλονίκη

1997

Τυφλή ζωγραφική Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

1996

Τυφλή Ζωγραφική – Παλίμψηστα Αίθουσα Τέχνης «αγκάθι – κartάλος» Αθήνα

1994

Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Αλεξάνδρειας Αλεξάνδρεια

1994

Γκαλερί Μπερλίν Κάϊρο

1994

Γκαλερί Λόλα Νικολάου Θεσσαλονίκη

1994

Γκαλερί Ζήτα-Μι Θεσσαλονίκη

1992

Άλεκτον Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης) Θεσσαλονίκη

1992

Saul Modiano Restaurant (Εκθεσιακός Χώρος) Θεσσαλονίκη

1991

Αίθουσα Τέχνης Παρατηρητής Θεσσαλονίκη

1991

Έκθεση ζωγραφικής Αίθουσα Τέχνης Μοιραράκη Κηφισιά

1991

Αίθουσα Τέχνης Δεσμός Αθήνα

1991

Αίθουσα Τέχνης «αγκάθι – κartάλος» Αθήνα

1991

Galerie 3 Αθήνα

1990

Τα πανιά του Οδυσσέα, το ταξίδι συνεχίζεται Επίκεντρο – Χώρος Σύγχρονης Τέχνης Πάτρα

1990

Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα Λάρισα

1990

Γκαλερί Τέχνης Αθήνα

1990

Le Chaînon manquant Παρίσι

1989

Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών Αθήνα

1988

Η έβδομη μέρα Πινακοθήκη Πιερίδη Γλυφάδα

1987

Ομηρικά Γκαλερί Ζήτα-Μι Θεσσαλονίκη

1987

Ζωγραφική – Σχέδιο 1977-1987 Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκη

1987

Έρως – Νίκη Αγγλικανική Εκκλησία Πάτρα

1987

Diaspro Art Gallery Λευκωσία

1985

Έρωτας – Θάνατος Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης Αθήνα

1983

Κορμί – Κείμενο Αίθουσα Τέχνης Δεσμός Αθήνα

1983

Αίθουσα Τέχνης Δεσμός Αθήνα

1981

Έκθεση ζωγραφικής Γκαλερί Ζήτα-Μι Θεσσαλονίκη

1981

Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης Αθήνα

1981

Foto Medium Art Center Wroclaw

1981

Body – Text No. 1 Centre George Pompidou Παρίσι

1980

Lazongas 1977-1980 Galerie Samy Kinge Παρίσι

1979

Αναπαράσταση – Παλίμψηστο Αίθουσα Τέχνης Δεσμός Αθήνα

1976

Καλλιτεχνικό Πνευματικό Κέντρο Ώρα Αθήνα

1975

Γκαλερί Ζήτα-Μι Θεσσαλονίκη

Κείμενο

Η τιμωρία των σειρήνων

[…]

Κύριο χαρακτηριστικό της ζωγραφικής του Λαζόγκα είναι η ανάπλαση της φόρμας που ηθελημένα δεν χάνει το νήμα της επικοινωνίας με την αρχική μορφή-αφετηρία. Στη διαδρομή αφήνει φανερά ίχνη-αποσπάσματα και θραύσματα να δημιουργούν διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στο αφηρημένο και την πραγματική ιδέα. Στο παιχνίδι αυτό, το ίχνος παίζει ένα ρόλο-κλειδί. Το ίχνος, το θραύσμα, το σπάραγμα, έννοιες που διατυπώνονται συστηματικά στα έργα του ήδη από το 1974, διατηρούν την ανάμνηση του όλου μιας πραγματικότητας εν τη απουσία της, που ταυτόχρονα αποκτά μια νέα συνείδηση. Το σπάραγμα είναι η μνήμη αλλά και το «αυτόνομο» πράγμα. Όπως ο ίδιος τονίζει «το θραύσμα είναι το έργο», «τα ίχνη εμπεριέχουν τα χαρακτηριστικά μιας υλικότητας εν υπνώσει» παραπέμποντας στο «μέσο που τα παράγει ή τα προκαλεί».

Η αφαιρετική αποδόμηση της φόρμας και της εμπεριεχόμενης αλήθειας στα έργα του, δεν σημαίνει αναγκαστικά και την κατάργησή της. Κι αυτό γιατί το ίχνος αν και δεν αποτελεί πιστή αναπαράσταση, είναι σίγουρα μια οπτική και υπόκωφη υπενθύμισή της. Όλα ανάμεσα στο πριν και το τώρα είναι απόντα και συγχρόνως παρόντα. Η παραστατική αφήγηση καταργείται. Η ανάδυση συμβολιστικών γραφών, που σημαίνουν χωρίς να φανερώνονται, παραπέμπουν τελικά σε μία νοηματική περισσότερο διήγηση, αναδυόμενη σταδιακά, μέσα από διαδοχικές και επάλληλες διαφάνειες. Έτσι, εισάγεται και η έννοια του χρόνου στα έργα του. Από μιαν άποψη, η αποδόμηση της φόρμας ερμηνεύθηκε συχνά κατά τον 20ο αιώνα είτε ως εναρκτήριο σάλπισμα για την παραμόρφωσή της, είτε ως ευκαιρία για την πλήρη άρνηση, την απαξίωση και τον τελικό θάνατό της, είτε τέλος ως επιθυμία για επαναστατική ρήξη με το παρελθόν και τους στερεοτυπικούς του κανόνες που απέδιδαν την αισθητική αξία του «ωραίου» στο σεβασμό της μορφικής αναπαράστασης. Από μιαν άλλη άποψη όμως, ο θάνατος του «ωραίου» με την παράλληλη κατάργηση των αισθητικών κανόνων, έκανε κάποιους να αναρωτηθούν για τον επερχόμενο θάνατο της τέχνης.

Αυτό που χαρακτηρίζει τον Λαζόγκα είναι ότι εμμένει στο εικαστικό ιδίωμα της γραφής και στην αναζήτηση ενός σχεδίου που αποσυντίθεται και ανασυντίθεται. Έτσι, κατορθώνει να απομονώνει με ένα τελετουργικό τρόπο (σχεδίαση σε καρμπόν με ίχνη στα τυφλά) τον κεντρικό γενεσιουργικό πυρήνα του σχεδίου. Πάντα πίστευε ότι η ζωγραφική, όπως την εννοούμε ακόμα και έπειτα από ένα αρκετά εξελιγμένο στάδιο πολλαπλών πειραματισμών, φτάνει σε ένα εκφραστικό αδιέξοδο κινδυνεύοντας να εξαντληθεί, πολλές φορές εξαιτίας των τεχνικών προδιαγραφών της. Το σχέδιο αντίθετα, η πιο αρχαϊκή και πηγαία μορφή της ζωγραφικής είναι γι’ αυτόν ένας τρόπος για να επαναδιαπραγματευθεί την εικόνα απεγκλωβίζοντάς την από τα όριά της. Ψηλαφίζει, ανασύρει εικόνες μέσα από το σκοτάδι, στα τυφλά, μέσα από τη μαύρη επιφάνεια του καρμπόν. Η άποψη της «Τυφλής Ζωγραφικής» αναδύει εικόνες κατευθείαν από το υποσυνείδητο, χωρίς την αισθητική παρέμβαση και τους κανόνες της οπτικής θεώρησης του έργου τη στιγμή της παραγωγής του. Η μαύρη επιφάνεια παρεμβάλλεται ανάμεσα στο έργο και τον ζωγράφο. Σα να θέλει να υπηρετήσει περισσότερο την Ιδέα, παρά το παραμορφωμένο είδωλό της, έτσι όπως εκείνο θα προέκυπτε από την κριτική της οπτικής επαφής μαζί του. Περισσότερο αγγίζει παρά ζωγραφίζει το σώμα των έργων του.

Εκτιμώντας την αυτονομία των υλικών, αναδεικνύει τον χαρακτήρα τους. Το καρμπόν υπονοεί ότι η εικόνα ήδη προϋπάρχει, διαφορετικά αναιρείται ο λόγος της ύπαρξής του. Όταν η εικονική πραγματικότητα κυριαρχεί στην οικονομία, στην πολιτική, στην τέχνη ή στις ανθρώπινες σχέσεις, υπάρχει ανάγκη να αγγίξεις τα πράγματα πίσω από τις κάθε λογής οθόνες που υποκαθιστούν πλήρως τη βιωματική εμπειρία. Η διαδικασία της «Τυφλής Ζωγραφικής» μέσω του καρμπόν, μοιάζει με τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον κόσμο ένας τυφλός: αγγίζοντας αντικείμενα και σώματα, ανακαλύπτει τη φύση τους και φαντασιώνεται τις εικόνες τους. Στην όλη διαδικασία υπεισέρχεται και θίγεται η έννοια του αινίγματος. Η αινιγματική φαντασιακή μορφή που πλάθεται ενδόμυχα, αναδύεται εξίσου αινιγματική την ώρα που σχεδιάζεται στα «τυφλά» πίσω από το σκοτάδι του καρμπόν. Έτσι το αίνιγμα αναπαράγει αίνιγμα.

[…]

Εμμονή του καλλιτέχνη είναι να εξαντλήσει όλες τις δυνατές τεχνικές και τρόπους καταγραφής του ίχνους που ο ίδιος επινοεί (εκτυπώσεις, καρμπόν, διαφάνειες, μεταξοτυπίες, φωτοαντίγραφα, φωτογραφία, επαλληλίες) ώστε να αναπαραχθεί το ίδιο σχέδιο σε όλες τις πιθανές και απίθανες εκδοχές και παραλλαγές του. Έτσι προκαλείται ένας αέναος, ατελεύτητος, επαναπροσδιορισμός των ορίων της δυναμικής του σχεδίου. Η ρήση του «φαντάσου ο θεός να είχε περιοριστεί στον Αδάμ και την Εύα της πρώτης εβδομάδας χωρίς να δημιουργήσει τις παραλλαγές τους, θυμίζει αυτόματα την πλατωνική θεωρία όπου η δουλική και απολύτως πιστή απομίμηση των πραγμάτων, αφενός μεν αναπαράγει κλώνους των οποίων η ταυτότητα είναι δυσδιάκριτη, αφετέρου δε, οδηγεί σε μια γελοία επανάληψη των αντικειμένων στερώντας τους τη δυναμική του συμβόλου. Ο Λαζόγκας δημιουργεί γόνιμες συνθήκες αέναης αναπαραγωγής ενός έργου, επεκτείνοντας έτσι δυνητικά επ’ άπειρο τα σχεδιαστικά όριά του. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στα «κατοπτρικά σχέδια», όπως ο ίδιος τα ονομάζει, ενώ με την παράλληλη και παλίμψηστη παράθεση, μεγάλων σχεδιασμένων διαφανειών, η αρχική ιδέα βιώνει αλλεπάλληλες τροποποιήσεις μέχρι το τελικό αποτέλεσμα.

[…]

 

Ευθύμης Γ. Λαζόγκας

* Από τον κατάλογο της έκθεσης του Γιώργου Λαζόγκα «Σειρήνες», Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Λάρισα, 2009.